Plüton, formal adı 134340 Pluto, Güneş Sistemi'nde bilinen en büyük ikinci cüce gezegen ve doğrudan Güneş'in etrafında dönen en büyük on birinci cisim. Önceleri gezegen olarak sınıflandırılmıştır. Plüton, birçok cismi barındıran Kuiper kuşağı'nın en belirgin üyelerinden biridir.

Plüton, diğer Kuiper kuşağı üyelerine benzer biçimde taş ve buzdan oluşmaktadır; ancak bu kuşaktaki gezegenlere nispeten oldukça küçüktür. Kütle ve hacim olarak Ay'dan yaklaşık olarak beşte biri kadardır. Plüton, eksenindeki eksantrik (dış merkezli) eğim sayesinde yörüngesinin yaklaşık olarak 1/6'lik bir kısmında Güneş'e Neptün'den daha yakındır.

Plüton, 1930'da keşfedildiğinden 2006 yılına kadar, Güneş Sistemi'nin dokuzuncu gezegeni olarak değerlendirilmiştir. 1970'li yıllardan sonra Güneş Sistemi'nin dışında bir cüce gezegen olan 2060 Chiron saptanana kadar küçük bir gezegen olarak düşünülen Plüton'u, gezegen olma statüsü tartışılmaya başlanmıştır. 20. yüzyılın sonları ve 21. yüzyılın başlarında Güneş Sistemi'nin dışında Plüton'a benzeyen birçok cisim tespit edilip 2005'te buna Plüton'dan yaklaşık %27 daha büyük olan Eris eklenmiştir. 24 Ağustos 2006'da, Uluslararası Astronomi Birliği (IAU ya da UAB) Güneş Sistemi'nde bir gezegen olmanın koşullarını tanımlamıştır. Bu tanımlama sonrasında Plüton gezegenlikten çıkartılmış, Eris ve Ceres ile birlikte yeni bir küme olan "Cüce Gezegenler diğer bir adıyla "Kuiper Kuşağı" sınıfına dahil edilmiştir. Böylece Plüton yeniden sınıflandırılmış, küçük gezegenler dizinine eklenmiş ve astronomik adı yani numarası 134340 olarak değiştirilmiştir. Plüton, bazı araştırmacılar tarafından hâlâ gezegen olarak onaylanmaktadır.

Plüton'un en büyük uydusu Charon, Plüton'un yarısı büyüklüğündedir ve bazı bilim insanlarınca ikili uzay sisteminde gösterilir, çünkü yörüngesi başka bir ağırlık merkezinin içinde yer almaz. IAU tarafından Plüton cüce gezegen sınıfına alınana dek geçen sürede, Charon, Plüton'un uydusu olarak kabul edilmiştir. Plüton'un bilinen iki küçük uydusu daha vardır, bunlar Nix ve Hydra'dır. Bu uydular 2005'te saptanmıştır. Ayrıca New Horizons uzay aracı Plüton'un Dağlarının 3.500 metre olduğunu bulmuştur ve uydunun içinde Plüton'u bulan kişinin külleri vardır. Bunun nedeni ise kişinin Plüton'a giden uydunun fırlatılışı göremeden önce ölmesidir.

14 Temmuz 2015 tarihinde New Horizons uzay aracı tarafından Plüton'nun 450.000 km uzağından gerçek rengine yakın resmi.

Yeni Ufuklar (New Horizons) uzay aracı neredeyse 10 yıllık bir yolculuktan sonra Plüton'a ulaştı. Cüce Gezegen Plüton, insanlık tarihinde ilk kez bu kadar yakından gözlemlendi.

Dünya'dan gönderilen bir radyo sinyalinin New Horizons'a ulaşması ve geri dönmesi 9 saat sürüyor. Araç şu an Dünya'dan 4,8 milyar kilometre uzakta. Plüton ve uydularını sadece 12 bin kilometre uzaklıktan görüntülemekte. Sayesinde Plüton'u 500 kat daha iyi çözünürlükle görüyoruz.

Uzay aracının gönderdiği veriler, bu gezegenin şu ana kadarki en net görüntüleri. Yaklaşık 2500 km çapındaki Plüton'un yanından saniyede 14 km gibi müthiş bir hızla geçerek en yakın plan fotoğrafları çekip ölçümleri gönderdi. Yanında o hızını kesecek kadar yakıt taşımadığı için, yörüngeye girmesi ya da bir şey indirmesi mümkün değildir. Yalnızca hızla geçip gidecektir. Arabayla bir binanın yanından geçerken binanın fotoğraflarını çekmeye çalışmak gibi.

New Horizons Uydusu'nun cüce gezegen Plüton'a uçuşu

Plüton "cüce gezegen" olarak anılıyor. Tanımsal olarak cüce gezegen, bir gezegen kadar büyük kütleli olmayan, ancak bir uydu kadar da küçük kütleli olmayan gök cisimlerine verdiğimiz bir isimdir.

Plüton'un ekvatorundaki çapı 2.274 kilometredir. Dünya'nın ekvatoral çapı olan 12.756 kilometreye kıyasla oldukça ufaktır. Kütlesel olarak da Dünya'nın %0.2'si kadar bir kütleye sahiptir.

Plüton, çevresel olaraksa ekvatorda 7323 kilometredir. Bu, Dünya'nın ekvatoral çevresinin %18'ine eşittir.

Plüton Hakkında Ne Biliyoruz?

Güneş sisteminde bulunan gezegenler hakkında belki de en az bilgiye sahip olduğumuz gezegendir Plüton. Bu sistemin "cüce gezegeni" Plüton hakkında bilinenler hala çok sınırlı. Bildiklerimiz sınırlı olsa dahi gezegen hakkında bilinenler, onun en ilgi çekici gezegenlerden birisi olmasını sağlamıştır. Örneğin, Güneş etrafında bir tur atması 248 yıl sürüyor. Keşfedildiği 1930 yılından bu yana yörüngesinin sadece 3'te 1'ini kat etmiş. Bir diğer ilginç bilgi ise ilk kez fark edildiği noktaya 2178 yılında gelecek olmasıdır.

Plüton ilk defa 1930 yılında Clyde Tombaugh tarafından keşfedildi. Fakat daha sonra güneşin yörüngesinde normal olarak değil egzosentrik –kafasına göre- olarak döndüğü hesaplandı. 70'li yıllara gelindiğinde ise alınan görüntülere göre Plüton'un labut şeklinde olduğu anlaşıldı. Bunun nedeni ise Charon isimli bir uyduya sahip olmasıydı. 90'lı yıllarda ise artık daha büyük bir soru vardı: Plüton bir gezegen mi yoksa asteroid mi?

Dünya, 'cüce gezegen' hakkında milenyumla birlikte daha fazla bilgi sahibi olmayı beklerken, 2006 senesine geldiğimizde, Uluslararası Astronomi Birliği tarafından Plüton'un tam bir gezegen olmadığı açıklandı. Sebep olarak ise pek de bilimsel temellere dayalı olmayan, Neptün ötesindeki Kuiper Kuşağı içerisinde Plüton büyüklüğünde ve hatta ondan daha büyük, onlarla ifade edilebilecek kadar çok sayıda göktaşı olduğunu öne sürdüler. Bu kısmi aforozdan sonra Plüton'un ismi de 134340 olarak güncellendi.

Buna rağmen Plüton hakkındaki araştırmalar devam etti ve aynı sene içerisinde New Horizons isimli uzay aracı, Plüton'u incelemesi amacıyla uzaya gönderildi..

New Horizons, 19 Ocak 2006 tarihinde, Florida'dan fırlatıldı ve kendisi Plüton için yollanan ilk uzay aracı özelliğine sahip. 2007 yılında Jüpiter'in yanından geçerken dev gezegenin çekim gücünü kullanarak hızını artırdı. Yolculuğun Jüpiter'den sonraki kısmında yıllık kontroller haricinde uyuyan New Horizons, 6 Aralık 2014'te yeniden uyandırıldı. 4 Temmuz 2015'de, Plüton'a varmasına günler kala zaman karmaşası yüzünden hata vererek Dünya'yla olan iletişimini kaybetti. Güvenlik moduna giren araç, birkaç gün içinde sorunu çözdü ve bilimsel gözlemlerine kaldığı yerden devam etti.

New Horizons'un görevi Plüton'un gözlemlenmesi ile de sınırlı değil. Uzay aracının Plüton'un yanından geçerken, Plüton çekimi tarafından verilen sapma ile 2019 Ocak ayında bir gök cisminin yanından daha geçmesi planlanmakta. En doğru açı yakalanarak bu ivmeyi kazanırsa bir müddet sonra Güneş sisteminin dışına doğru gidecektir ve oradan veri yollamaya devam edecektir. Fakat üzerindeki atom pilinin bir süre sonra bitmesi sonrası ise, tam manasıyla sessizliğe gömülmesi ve belki de milyonlarca yıl uzayda bir metal parçası olarak dolanması bekleniyor. Güneşten, Güneş'in dahi görünmeyeceği kadar uzaklaşacak ve yıldızların arasında gitmeye devam edecektir.

Plüton'da mavi gökyüzü ve buz var...

ABD Uzay ve Havacılık Dairesi'nin (NASA), 'gizemli gezegen' olarak bilinen Plüton'a ait yayımladığı yeni fotoğraflarda gezegenin mavi bir gökyüzüne sahip olduğu ortaya çıktı.

NASA, uzay aracı New Horizons tarafından çekilen Plüton'un yeni fotoğraflarını yayımladı. Fotoğraflarda, Plüton'da mavi gökyüzü ve kırmızı buz kütlelerinin olduğu görülüyor.

NASA, Plüton’daki büyük keşfi açıkladı


NASA, uzay aracı "New Horizons" (Yeni Ufuklar) tarafından çekilen Plüton'un yeni fotoğraflarını yayınlarken, ekip lideri Dr. Alan Stern yaptığı açıklamada Plüton'daki mavi gökyüzünün "göz kamaştırıcı" olduğunu söyledi. Stern, Plüton'daki mavi gökyüzünün etrafındaki puslu katmanın büyüklüğü ve yapısı hakkında bilgi verebileceğini açıkladı.

NASA, uzay aracı "New Horizons" (Yeni Ufuklar) tarafından çekilen Plüton'un yeni fotoğraflarını yayımladı.

"New Horizons" ekip lideri bilim adamı Dr. Alan Stern yaptığı açıklamada, Plüton'daki mavi gökyüzünün "göz kamaştırıcı" olduğunu ifade etti.
Stern, gezegendeki mavi gökyüzünün, etrafındaki puslu katmanın büyüklüğü ve yapısı hakkında bilgi verebileceğini söyledi.

Fotoğraflarda ayrıca gezegenin yüzeyinde çok sayıda buz parçacıklarının bulunduğu görülüyor.

Plüton'un daha önce yayımlanan fotoğraflarında gezegenin yüzeyinde kum tepecikleri olduğu sanılan yükseltiler, vadiler, yüzen buz kütleleri ve etrafında puslu bir katman görülmüştü.

Araştırmacılar, Plüton'da dağ benzeri yapıların bulunduğunu ve buzlarla kaplı dağların 3 bin 400 metrelik yüksekliğe sahip olduğunu açıklamıştı. Dağların yaşının 100 milyon yıldan daha genç olduğunu tahmin eden araştırmacılar, "Bu da cüce gezegenin jeolojik olarak aktif olduğunu gösteriyor" değerlendirmesi yapmıştı.


Güneş Sistemi'ndeki yolculuğuna 19 Ocak 2006'da Florida'daki Cape Canaveral uzay üssünden fırlatılarak başlayan "New Horizons", 9 yıl 6 aydır görev yapıyor. "New Horizons", Plüton dışında uyduları Charon, Styx, Nix, Kerberos ve Hydra'da da keşiflerde bulunuyor.
 

Buz-su da keşfedildi

New Horizons ekibinin yaptığı ikinci keşif ise Plüton üzerinde çok sayıda donmuş su içeren küçük bölgeler oldu. Ralph spektral haritalama cihazı tarafından yapılan elde edilen veriler, Temmuz ayında buz akıntısı olduğu tespit edilen Plüton'da donmuş su varlığını doğruladı.

New Horizons ekibinden Jason Cook, "Plüton'un büyük kısmında donmuş su yer almıyor... Bunun sebebi, gezegenin yüzeyini kaplayan donmuş yüzeyin suyu saklaması olabilir. Suyun nerede olduğu ve nasıl oluştuğunu anlamak için birçok yeni bilgi gerekecek" ifadesini kullandı.

Plüton Sayfası
 

Hiçbir yazı/ resim  izinsiz olarak kullanılamaz!!  Telif hakları uyarınca bu bir suçtur..! Tüm hakları Çetin BAL' a aittir. Kaynak gösterilmek şartıyla  siteden alıntı yapılabilir.

© 1998  Cetin BAL - GSM:+90  05366063183 -Turkiye / Denizli 

Ana Sayfa / Index /  E-Mail / Kuantum Fiziği /  UFO Technology /

                                                 Roket bilimi / UFO Galerisi / Astronomy